Obrońca planetarium czy własnego etatu? Krzysztof Graczyk pod lupą

6 listopada do lokalnych mediów trafił apel Szczecineckiego Stowarzyszenia Naukowego im. Adama Giedrysa – AstroStrefa. Organizacja przekonuje, że budowa planetarium jest szansą na rozwój miasta i edukację młodych mieszkańców. Wprost zwraca się do radnych o odstąpienie od przyjęcia uchwały wyrażającej sprzeciw wobec inwestycji.

Pod apelem podpisał się Krzysztof Graczyk, prezes stowarzyszenia. To właśnie jego rola w całym przedsięwzięciu zasługuje na szczególną uwagę.

Krzysztof Graczyk od lat zajmuje się popularyzacją astronomii w Szczecinku. Jego działalność edukacyjna i zaangażowanie w upamiętnianie Adama Giedrysa są publicznie znane. Jednak w przypadku budowy planetarium Graczyk nie jest wyłącznie obserwatorem ani przedstawicielem organizacji społecznej prezentującej własne stanowisko. Potwierdził to sam burmistrz Jerzy Hardie-Douglas. W rozmowie z „Tematem Szczecineckim”, opublikowanej 6 listopada, burmistrz określił Krzysztofa Graczyka jako konsultanta i koordynatora przedsięwzięcia od samego początku.

Co więcej, już w sierpniu 2025 roku Urząd Miasta informował, że projektanci planetarium rozmawiali z Graczykiem podczas przygotowań do realizacji zamówienia. Oznacza to, że prezes AstroStrefy uczestniczył w pracach związanych z inwestycją, której realizacji obecnie publicznie broni. Powstaje zatem pytanie: na jakich zasadach Krzysztof Graczyk uczestniczy w przygotowaniu przedsięwzięcia wartego dziesiątki milionów złotych?

Czy został formalnie powołany na konsultanta? Czy zawarto z nim umowę? Czy otrzymuje jakiekolwiek wynagrodzenie od miasta, miejskich jednostek lub podmiotów realizujących inwestycję? A przede wszystkim – jaki jest rzeczywisty zakres jego wpływu na projekt przyszłego planetarium?

Stowarzyszenie zostało zarejestrowane w grudniu 2022 roku. Na swojej stronie internetowej publikuje listę 21 osób, choć nie wiadomo, czy odzwierciedla ona aktualny skład organizacji. Wśród wymienionych osób, oprócz Krzysztofa Graczyka, znajduje się między innymi Rajmund Wełnic, pracownik Biura Prasowego i Komunikacji Społecznej Urzędu Miasta Szczecinek.

To istotna informacja w kontekście publicznej debaty o inwestycji promowanej przez burmistrza. Członkostwo pracownika ratusza w organizacji naukowej samo w sobie nie jest niczym niewłaściwym. Warto jednak ustalić, czy i w jaki sposób oddzielana jest działalność społeczna stowarzyszenia od komunikacji prowadzonej przez urząd.

Czy AstroStrefa przygotowuje swoje stanowiska całkowicie niezależnie? Czy urząd uczestniczył w opracowaniu lub rozpowszechnianiu ostatniego apelu? Czy członkowie organizacji pełnią jakiekolwiek odpłatne funkcje związane z przygotowaniem planetarium?

Jednym z najbardziej interesujących elementów dokumentacji dotyczącej przyszłego funkcjonowania planetarium są planowane koszty zatrudnienia. W modelu przekazanym radnym przewidziano 11 etatów. Łączne koszty osobowe mają wynosić niemal 1,33 miliona złotych rocznie.

Z dokumentacji wynika również, że planowany roczny koszt stanowiska kierownika planetarium wyniesie 154 161 złotych. To średnio 12 846,75 zł miesięcznie. 

W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera pytanie o przyszłość Krzysztofa Graczyka. Czy to właśnie prezes AstroStrefy zostanie kierownikiem planetarium? Czy prowadził już rozmowy o objęciu tego stanowiska? Czy ktokolwiek ze strony miasta lub przyszłego operatora obiektu przedstawiał mu taką propozycję? Odpowiedzi na tę pytania oficjalnie nie ma. Choć w ratuszu nieoficjalnie mówi się, że tak jest. 

Czy Krzysztof Graczyk broni wyłącznie idei budowy planetarium, czy też widzi w niej możliwość własnego rozwoju zawodowego? Na razie nie przedstawiono dowodów pozwalających rozstrzygnąć tę kwestię. Odpowiedź powinien przedstawić sam zainteresowany.

Jeszcze 8 października miasto prognozowało roczne przychody przyszłego planetarium na poziomie ponad 602 tysięcy złotych. Tymczasem w modelu przedstawionym 4 listopada prognoza ta spadła do zaledwie 355 tysięcy złotych.

W ciągu niespełna miesiąca liczbę planowanych seansów zmniejszono o połowę, a przewidywane wpływy o 41 procent. Co ciekawe, liczba etatów pozostała bez zmian. Podobnie jak koszty osobowe, wynoszące niemal 1,33 miliona złotych rocznie.

Z najnowszych wyliczeń wynika, że na bieżące funkcjonowanie planetarium potrzeba będzie ponad 2 milionów złotych rocznie, z czego około 1,66 miliona ma pochodzić ze źródeł innych niż jego własne przychody. Są to prognozy na 2030 rok, a nie ostatecznie ustalone wydatki miasta.

Mimo tych liczb AstroStrefa przekonuje, że inwestycja powinna być kontynuowana. Podkreśla przy tym wartość edukacyjną przedsięwzięcia, możliwość zdobywania grantów oraz korzyści dla przyszłych pokoleń. Trudno kwestionować znaczenie edukacji. Jednak nawet najbardziej szczytne cele nie zwalniają z odpowiedzialności za publiczne pieniądze.

Krzysztof Graczyk ma pełne prawo popierać budowę planetarium. Ma również prawo zabiegać o rozwój edukacji astronomicznej i przekonywać radnych do swoich argumentów. Mieszkańcy mają jednak równie pełne prawo wiedzieć, czy osoba uczestnicząca w przygotowaniu inwestycji może w przyszłości uzyskać dzięki niej odpłatne stanowisko.

Czy Krzysztof Graczyk zamierza ubiegać się o stanowisko kierownika? Czy prowadził już na ten temat rozmowy z burmistrzem lub przedstawicielami miejskich instytucji? Czy otrzymał jakiekolwiek deklaracje dotyczące przyszłego zatrudnienia? Wreszcie, czy popierając inwestycję, kieruje się wyłącznie przekonaniem o jej wartości dla mieszkańców, czy bierze pod uwagę również własne perspektywy zawodowe?

W tej sprawie nie chodzi już tylko o to, czy w Szczecinku potrzebne jest planetarium. Chodzi również o to, kto przygotowuje tę inwestycję, kto podejmuje dotyczące jej decyzje i kto ostatecznie może zostać jej beneficjentem. A skoro za budowę i utrzymanie planetarium mają płacić mieszkańcy, zasługują na pełną przejrzystość – zarówno w kwestii milionowych wydatków, jak i przyszłych stanowisk.